projectarchief

Gesualdo, moordenaar en musicus

Gesualdo

  • motetten en madrigalen

Carissimi

  • missa a 3 voci

Lotti

  • Gloria uit missa a 3 voci

Carlo Gesualdo, vorst van Venosa, heeft naast de moord op zijn overspelige vrouw en haar minnaar te hebben gepleegd, prachtige muziek gecomponeerd: weerbarstige madrigalen die kraken van de chromatiek en wonderschone motetten die glanzen van de polyfonie. De stijl die zeer eigen is, ademt de sfeer van de barok en vraagt om een expressieve beweeglijkheid en een beweeglijke expressiviteit.
De mis van Carissimi is daarna een fraai voorbeeld van de veranderende inzichten over het liturgisch gebruik van religieuze muziek. De stijl is hier duidelijk concerterend, individualistisch en natuurlijk vooral opvallend door zijn bezetting van drie mannenstemmen.

Concerten

  • zaterdag 29 oktober 20.15 NL Hervormde Kerk, Hoofdstraat 124 te Sassenheim
  • zondag 30 oktober 14.30 Waalse Kerk, Noordeinde 25 te Den Haag
  • zaterdag 5 november 20.15 Evang.-Lutherse Kerk, Hooglandse Kerkgracht 26 te Leiden

Es hat die Nachtigall gesungen…

In samenwerking met het Hollands Vocaal Ensemble uit Amsterdam o.l.v. Fokko Oldenhuis.

Bij het programma

Het lied Die Nachtigall is één van de Sieben frühe Lieder die Alban Berg in 1928 heeft georkestreerd. In 1982 maakte de Zwitserse koordirigent Clytus Gottwald er een bewerking van voor 16-stemmig koor. Dat Bergs orkestversie hoge fluit- en lage contrabaspartijen kent, verraadt de extremen van deze koorzetting: van hoge d”’ tot de lage D”. Maar de melodiestem, oorspronkelijk een altmezzo partij, is wonderschoon ingebed in een beweeglijk stemmenweefsel vol imitatie en tekstkleuring en dat maakt deze bewerking uiteindelijk zo bijzonder. De twee andere werken die in dit programma met een gecombineerde koorbezetting van het Leids Project Koor en het Hollands Vocaal Ensemble worden gezongen, zijn het Agnus Dei van Krzyzstof Penderecki en het Friede auf Erden van Arnold Schönberg. Penderecki componeerde in 1981 een Requiem ter nagedachtenis aan de Poolse slachtoffers van de 2e wereldoorlog: een imposant oratorium voor solisten, koor en groot orkest. Midden in dit geweld klinkt plotsklaps een verstild a cappella Agnus Dei. Het werk is grotendeels tonaal. Een indringende hoofdthematiek, een gelijkmatige opbouw en een weergaloos cluster op tweederde van het stuk. De coda-achtige nazin mondt uit in een onwerkelijk kaal dona nobis pacem. Schönberg schreef, in 1908 op een tekst van Conrad Ferdinand Meyer het Friede auf Erden. Bijna nergens wordt het verlangen naar harmonie en vrede zo meeslepend tot klinken gebracht als in deze compositie. Schönberg verzuchtte na de voltooiing van het werk: “Ich weiss nicht, ob es möglich ist”. Hij was 33 jaar toen hij het werk schreef en stond op het punt om de tonaliteit vaarwel te zeggen en te gaan experimenteren met de dodecafonie. Dit werk echter is nog geschreven in een laatromantische idioom: zwevende harmoniek, veelvuldige modulaties, extreme liggingen. Maar zo uitermate dankbaar omdat de middelen op zo’n  meesterlijke wijze worden aangewend om uitdrukking te geven aan een indringende tekst.

Lajos Bárdos

  • Popule meus
  • Boldogasszony anyánk
  • Libera me
  • Jeremiás préféta könyörgése

Alban Berg (bew. Clytus Gottwald)

  • Die Nachtigall

Krzysztof Penderecki

  • Agnus Dei

Ingvar Lidholm

  • De profundis

Lajos Bárdos

  • Estergom Sorsáról

Arnold Schönberg

  • Friede auf Erden

Concerten

  • 3 december 2004 Utrecht
  • 11 december 2004 Leiden
  • 12 december 2004 Amsterdam

Sponsors

Dit programma is mede mogelijk door de financiele steun van:

  • Stichting VSBfonds
  • Fonds 1818
  • Fonds voor de amateurkunst
  • Gemeente Leiden
  • Gemeente Amsterdam

Lagrimas de Sevilla

Vanaf het moment dat Sevilla zichzelf heeft bevrijd van de Moren, ontwikkelt de stad zich tot de belangrijkste stad van het Iberisch schiereiland. Koning Alfonso el Sabio heeft er z’n residentie en sterft er in 1284. De kathedraal van Sevilla wordt in de 15e eeuw gebouwd en vormt een belangrijke inspiratiebron voor vele kunstenaars. Zo zijn bijvoorbeeld veel kathedralen in Zuid-Amerika (de handel met Amerika vond voor een belangrijk deel plaats vanuit Sevilla) naar het voorbeeld van Sevilla gebouwd.

De functie van ‘maestro de capilla’ was begerenswaardig en alleen de allerbeste componisten kwamen ervoor in aanmerking. Alle componisten hierboven genoemd hebben gewerkt in deze beroemde kathedraal.
In het programma staan de klachten van Koning David, Jeremiae en Job (Versa est in luctum) en ook van koning Alfonso X centraal.

Alfonso X, ‘el Sabio’ (1221-1284)

  • cantiga 209

Francisco de Peñalosa (1470-1528)

  • Versa est in luctum

Cristobal Morales (1500-1553)

  • Missa pro defunctis a4
    • Introitus 
    • Kyrie 
    • Graduable 
    • Offertorium 
    • Sanctus 
    • Agnus dei

Alonso Lobo (1555-1617)

  • Versa est in luctum

Alfonso X, ‘el Sabio’

  • cantiga 37
— pauze —

Alonso de Mudarra (1510-1580)

  • Intavolatura over “Triste estaba el rey David” (vihuela-solo)

Alonso Lobo

  • Lamentationes Jeremiae

Alonso de Mudarra

  • Triste estaba el rey David (b-solo – vihuela)

Juan Escribano

  • Paradisi porta (saattb)

De Concerten

  • Zaterdag 12 februari 20.30 uur; Den Haag, Waalse kerk (Noordeinde 25).
  • Zondag 13 februari 15.00 uur; Leiden, Evangelisch-Lutherse kerk (Hooglandse Kerkgracht 26).

Noodlot

Charles Ives

  • Psalm 90, voor koor, orgel en slagwerk

Joke Nauta

  • The silver swan
  • The fool by the roadside

Bruno Maderna

  • Schiksalslied

Bruno Bettinelli

  • Liriche di Ungaretti

Samuel Barber

  • Reincarnations
  • Twelfth Night

Antonio Lotti

  • Crucifixus a 6
  • Crucifixus a 8

Concerten

  • Zondag 1 juni 2003 Leiden
  • Vrijdag 6 juni 2003 Utrecht

Vox Femina

Miklós Kocsár

  • Libera me

Leoš Janácek

  • Hradcanské Písnicky
    • `Zlatá ulicka`
    • `Placící fontána`
    • `Belveder`

Zoltán Kodály

  • Házasodik a vakond
  • Szent Ágnes ünnepére
  • Vízkereszt

Petr Eben

  • Dizionare
  • `Maches epithymia`
  • `Aganaktesis`
  • `Thanatos`
  • `Charmone-Syntychia`

Concerten

  • 20 oktober, Lokhorstkerk, Leiden
  • 19 oktober, Hervormdekerk, Sassenheim

Le vrai visage de la paix

Herman Strategier

  • Voor den Vrede

Orlando di Lasso

  • O doux parler
  • La nuit froide et sombre
  • Toutes les nuits
  • Sur tous regretz

Josquin des Prez

  • Mille regretz
  • Plusieurs regretz
  • Regretz sans fin
  • Cent mille regretz
  • Parfons regretz
  • Cueurs desolez

Ton de Leeuw

  • Prière

Saskia Macris

  • Sourire d’être dans ton souffle

Rudolf Escher

  • Le vrai visage de la paix

Concerten

  • 5 mei, Marekerk, Leiden
  • 4 mei, Pieterskerk, Utrecht